Bir varmış, Bir yokmuş.Bir; belki de hiç olmamış...

17 Aralık 2010 Cuma

"O kadar oldu mu sahi yıllar mı gecti üstünden
Sadece bir kaç yalan önceydi sanki son görüşmemiz
Sahiden unuttuk mu tutunca başka ellerden?
Belki de bir kaç beden önceydi senle son sevişmemiz..
Kimlerden ayrıldık kime döndük yüzümüzü
Yalandan sevmelerle kapattık gözümüzü
Durup bir an sorsaydık kalbimize ikimizi
O yalan soylemez saklardı bizi!
Ben çok sevdim gözbebeğim
Her ne yaşadıysan fark etmez..
Sıkılırsan kaç gel yanıma
Benden sana zarar gelmez...
Çok sevdim gözbebegim
Her ne yaşadıysan fark etmez
Sıkılırsan kaç gel yanıma
Benden sana zarar gelmez" demiş Gökhan Tepe

Gün karanlıksa etrafın bulanıksa
Kaderin sana düşmansa benden çok da farklı değilsin
Yağmura saygın sonsuzsa aşka hiç inanmıyorsan
Zorla günleri sayıyorsan aynı kişi bile olabiliriz

Eminim bi gün senle buluşup bişeyler içeceğiz
Hatta belki eskileri anacağız dertleşeceğiz

En sevdiğin şarkı yalansa hayatının filmi hayatsa
Bi de hayatın tümüyle yalansa karşılaşmamız an meselesi
Hayatının kitabı mutluluksa sardunyaları mırıldanıyorsan
Deniz görmeden yaşayamıyorsan sen eşittir ben demektir..

Gün yol almışsa efkârın omzundaysa
Gözyaşın sana düşmansa benden çok da farklı değilsin
Yağmura aşkın sonsuzsa kalbinde saklanıyorsan
Zorla günleri sayıyorsan aynı hüznü bile duyabiliriz

Eminim bi gün senle buluşup bişeyler içeceğiz
Hatta belki eskileri anacağız dertleşeceğiz

En sevdiğin şarkı yalansa hayatının filmi hayatsa
Bi de hayatın tümüyle yalansa karşılaşmamız an meselesi
Hayatının kitabı mutluluksa sardunyaları mırıldanıyorsan
Deniz görmeden yaşayamıyorsan sen eşittir ben demektir.. demiş Toygar Işıklı da...

bunlar hep hüzün işte, hep eski, hep mazi, hep güzel, hep kötü, hep şey.. her şey...

28 Mart 2010 Pazar

tek nefes

güzel bir akşamüstünün gecesi olsun vakit

ve dağılırken ay ışığının önünden bulutlar

sarılsın sevgililer

gece ağlatmasın kimseyi

unutturmasın günün güzelliklerini

devamı olsun aydınlığının

ve sen

tek bir cümleyle sev beni

tek nefeste.

28Mart2010

24 Mart 2010 Çarşamba

"Öyle işte"

Bazı garip şeyler var hayatta,

Özlemekte bazen acı verir insana.

3 Şubat 2010 Çarşamba

Güzel olacak demiştim. Evet tam olarak böyle söylemiştim!

30 Ocak 2010 Cumartesi

Benim bir sevgilim var, adı "aşk"tan daha güzel.

15 Kasım 2009 Pazar

mutluluk akıyor içime.

6 Kasım 2009 Cuma

çilek tadındayım bu aralar..

Kaydol: Kayıtlar (Atom)

gerçekten!

bazen insanların beraber olacağı "diğer yarısı" denenmişlerin taşıdığı en belirgin özellikleri taşır
bazı insanlar var ki yıllar geçse de hiç gelişmiyor yazık
pc başında başka bir şeyle ilgilenirken media playerdaki şarkıları değiştirmeye çok pis üşeniyorum.
kargaları seviyorum.
uykumun arasında bebek ağlaması duyarsam korkudan bayılabilrim. o derece.
oldum olası korkmuşumdur palyaçolardan.
zaman zaman sokakta, kedi ve köpeklerin yerine; zürafa ve zebraların dolaştığını düşünür gülümserim.
terapi ihtiyacı olanlara hafta 2 gün ücretsiz seans uygulama konusunda son derece samimiyim bilginize.
beyaz şarap+sprite oh yeah.
babamı özlemeye başladığımda depresyon geliyorum diyor gibi gibi.
kolanyayı ağzına burnuna sürmek suretiyle ferahlamak acilen yasaklanmalı.
aptal insanlara tahammül edemiyorum.
doğal hayat taraftarıyım bazı bazı.
ineklere tapıyorum. şaka değil.
eşcinsellik moda olmuş, kimin eli kimin neresinde belli değil. Evet ilgileniyorum.
sevgilisine, karıcım/kocacım diyen tipler var onları görünce içim cız ediyor bi fena oluyorum anlatamam yani.
"ukalayım ölümüne!"
kırmızıyı kafasında herkes taşıyamıyor öyle.
beykent'de para verip okuyanlar var yemin ederim!
beykent'de birilerinin köklü öğrenci olduğunu düşünenler var.
yaz gelmeli.
sigarayı bırakacağım.
bir sonraki günümü merak ediyorum.
yalan söylemek kimine göre kolay.
yeni yetme ünlülerin(!) hayatı sikimde değil.
"kadın memedir."
eski sevgilinin fotoğrafıyla yeni sevglinin fotoğrafının aynı albümde bulunduğu profiller var.
sadece seksle erkeği/kadını kendine bağlayacağını düşünen 4.boyut organizmaları var.
bir tirat oynayacağı zaman oyunun tamamını okumayan embesiller var.
"uyurken hep gerçek olanlar görülür düşte"
ağına düşürmeyi planladığı "manita" adayıyla Taksim de buluşup, saatlerce ilerleme kaydedemeyen zavallı insanın kızı/erkeği dolmuşlara bırakırken birden yolun ortasında durarak artık adaylıktan sıyrılmış şahısa son yavşaklık denemeleri var ve çok çok ama çok zavallıca artı komik.

Matmazel Julie ve Göstergebilim ( August Strindberg)

*Çözümlemedir.

Oyun natüralist bir oyundur ve soylu bir kadının fırsatçı uşağıyla yaşadığı cinsel birlikteliğin trajediyle biten durumu ele alınmıştır.Oyunu göstergebilimi ile inceleyerek anlatmak çözümlenmesi açısından daha ayrıntılı ele alınabileceği için ortalama bir araştırma yaparak başlamayı uıygun gördüm.

Göstergebilim, farklı disiplinlerin özellikle insan bilimleri (dilbilim, insanbilim, toplumbilim), psikanaliz, felsefe ve yazın kuramı tarafından ortaya atılmıs ya da gelistirilmis yeni yaklasım tiplerini kendi çözümleme ve yorumlama yöntemini zaman içinde gelistirmistir.

Göstergebilim bir biçimler bilimidir.August Strindberg’in Matmazel Julie adlı oyunu, çok katmanlılıgı ve içerigindeki yogun gösterge kullanımı nedeniyle, göstergebilim yöntemiyle,

anlamlandırılmaya olanak veren bir metindir.Yöntem olarak, göstergebilimin parça-bütün iliskisi mantıgından ve parçalar arasında varolan iliskiyi bularak bütündeki anlama ulasma düsüncesinden yararlanılmıstır.

Matmazel Julie oyunu tek bir mekanda geçer. Oyunun basında tanımı yapılan oyun alanı, oyun boyunca sabit kalır.Bu tanımlama içinde yer alan göstergeler oyunun genel anlamını olusturmaya hizmet eder.Yazdönümü gecesi, oyun boyunca zamana, mekana ve oyun kisilerine hakim olacak özel bir gecedir. Oyun zamanı yazdönümü gecesidir. Yazdönümü gecesi ilk anlamı ile içkinin, dansın ve eglencenin göstergesi olarak düşünülebilir.Julie, içinde bulundugu gecenin etkisiyle hareket eder.Karanlıgın, içkinin, dansın içinde bulundugu şenlik ortamı Julie’nin hareketlerinin belirleyicisi olur. Matmazel Julie, henüz ergenlesmemis bir çocuktur ve yaz dönümü gecesinde yasadıkları; onu büyütecek ve eriskin hale getireceltir.Toplumsal bir ortamı ifade eden ambardaki kutlamada Matmazel Julie; mekana, sınıfına ve cinsiyetine uygun davranmadıgı için Jean tarafından bayagılıkla suçlanacak ve bu tavırları “incelmemis” olmasına baglanacaktır. Julie oyun oynayan ve oyunu gerçegin yerine koyan bir çocuk gibidir. Erginlesmemis Julie, hayatın oyun olmadıgını fark ettiginde acı çekecektir.

Yazdönümü gecesi ikinci anlamı ile bir ritüel gecesidir. Yazdönümü kutlamaları ölüm ve dirilis törenlerini içermektedir.Tanrılar ait olmadıkları yer altı dünyasına inip sınanırlar. Julie yasam alanı olan üst kattan asagıya, ambara ve mutfaga inerek bir sınanma serüvenine

baslamıstır. Julie, oyun süresince, yazdönümü gecesinde yapılan törenlerdeki gibi ölecek

(çocuk Julie ölecek) ve erginlesmis olarak tekrar dogacaktır.Mitlerde yer alan tanrıların ölüler diyarına gidip tekrar yeryüzüne dönmelerini temsil eden törenlerde oldugu gibi Julie, ambara gitmis ve tıpkı yeraltına inen tanrılar gibi bu döngünün esiğinden geçmistir.

Bütün oyun mutfakta geçmektedir. Mutfakta yer alan iki oda kapısı, iki usagın yatak odalarına açılmaktadır. Jean ve Kristin’in çalısma mekanları olmasının dısında, mutfagın onların yasam alanları olması, onları tanıdıkları bu mekanda güçlü kılmaktadır. Julie için ise mutfak, tanımadıgı ve tuzağa düsebilecegi bir alanıdır.Jean hep gördügü rüyada kendini karanlık bir ormanda bir agacın altında uyurken görür. Jean’ın rüyasında gördügü orman göstergesi ile içinde yasadıgı mutfak örtüsmektedir. Jean oyun boyunca karanlık ormandan

kurtulup, agacın tepesine ulasmak isteyecektir.Rüyasından hareketle hep kont olmak isteyen Jean’ın, olmak istedigi yer üst kattır.

Matmazel Julie oyun boyunca kendi sınıfına uymayan davranıslar sergiler.Soylu olmasına ragmen, babasıyla akrabalarını görmeye gitmeyip, usakların ambardaki eglencesine katılır, onlarla dans eder, Jean ile aynı masa da oturup içki içer. Üstelik birayı saraba tercih etmektedir. Konagın usagı olan Jean ile yakınlasır.Oyunun ilerleyen bölümlerinde Jean ile cinsel bir birliktelik yaşar.Jean’da kendi sınıfı dışında hareketler sergilemektedir.Kristin’in ona yemek hazırlaması esnasında “tabağı ısıtsaydın keşke” demesi ve bira yerine şarabı tercih edip balon bardak istemesi, arada fransızca konuşması, soylu olmadığı halde onlar gibi bir hayat tarzını benimsediğinin göstergesidir.Kristin’in Jean’ın saçlarını okşaması sırasında Jean’ın “ ne kadar huylandığımı biliyorsun” demesinden bu iki kişinin ilişkileri hakkında fikir edinmiş oluruz.Kristin ve Jean nişanlı sayılan bir çifttir.Kristin’in sürekli düşünceli ve endişeli olduğunu gözlemleriz ancak oyun boyunca sakin kalır..Bu hali Julie ve Jean’ın kaçma planını öğrendiğinde anlam kazanır.Jean ile Julie arasındaki durumun olanaksızlığının farkındadır ve oyunun sonunda Jean yine Kristin’e kalır.Matmazel Julie’nin nisanlısını kırbaçlaması ile ilgili hikaye ile ilgil olarak; Matmazel Julie’nin cinsel

kimliği de sıradısıdır.Bu hikaye Julie’nin erkeklerden nefret ettiginin bir göstergesidir. Julie annesi tarafından bir erkek düsmanı seklinde yetistirilmistir. Bir erkegin kölesi olmayacagına dair annesine verdigi söz nedeniyle Julie’nin erkeklere normalden farklı davrandıgını anlarız. Julie’nin annesi alt sınıftan babası ise soylu bir kont’dur.Julie’nin, annesi tarafından bir erkek gibi yetiştirilmiş olduğunu görüyoruz, kadının erkekle esit oldugunu ispat etmek için hayatı boyunca bir çok şey yapmıs olan Kontes, kızını bir erkek gibi giydirmis, onu erkek gibi davranmaya zorlamıştır.

Oyunda Matmazel Julie’nin yalnız olduğunu gözlemleriz.Köpeğinin de onu bırakıp kaçması bunun göstergesidir zaten oyunun sonunda Kristin ve Jean’da onu yalnız bırakır.

Diana yani köpeği bir finonun pesinden gitmiştir.Kristin’in hazırlanan şeyi gizlilikle siseye

Koyması ve Julie ile birlikte ondan gizemli bir şekilde söz etmesi , Julie’nin köpegi öldürmek için Kristin’den zehirli bir yemek hazırlamasını istedigini düsündürür. Köpegin kendine uymayan fino ile kaçması; sonunda köpegin ölmesi gerektiğini, oyunun sonunda Julie’nin, Jean ile birlikte olmasının cezası olarak nanasının onurunu kurtarmak için kendini öldürmesi ile aynıdır. Köpek ile Julie benzerlik taşımaktadır.

Oyundaki diğer önemli göstergelerden biri de mendildir.Julie mutfağa girdiğinde Jean’ın suratını vurduğu mendil meneşke kokmaktadır oyunun devamında Julie’nin mendilini mutfakta unutması onun oraya geri geleceğinin göstergesidir.Kristin’in mendili koklaması Jean ile aralarındaki ilişkiyi sorgulamaya başladığı andır.Bu mendil olayı Shakespeare’in Othello oyunundaki Desdemona’nın mendiline benzemektedir yani mendil şüphenin ve kıskançlığında göstergesi olarak düşünülebilir.

Oyunda Jean planını tam olarak oturtamadığı için Kristin’i kaybetmek istemiyormuş gibi görünür ancak bunun esas sebebi Kristin’in farkındalığıdır yani Kristin’in konta bağlılığı tüm planları altüst edebilir.Bu yüzden Jean durumu hemen belli etmez.

Julie, Jean’ın Kristin’e karşı ne hissettiğini anlamak için Jean’ın alt sınıftan olduğunu unutarak onları aşağılayacak biçimde Kristin’i küçülteceğini düşünerek “Ondan iyi eş olur,hele horluyorsa...” tarzında bir deyişte bulunur.Ancak Jean’ın horlamadığını sadece sayıkladığını söylemesi aralarındaki yakınlığı gösterir ve Julie bu durumda alt edilmiş olur.Julie’nin çok da önemsemediği Kristin oyunun sonunda varlığı ile kaçış planını engelliyecek kadar önemli olduğunu Julie’ye hissettirir.

Julie’nin rüyasında kendini bir sutunun üzerinde görmesi ve aşağı inenemesi ama aynı noktada da sabit kalamaması, düşme isteği toplumsal statüsünü suç işleyip kaybetmesiyle benzerlik gösterir.Jean’ın ise rüyasında ki ağacıon tepesindeki altın yumurtalara ulaşma isteği, hükmetme isteğiyle doğru orantılıdır ancak her zaman uşak olarak kalacak olması yumurtalara ulaşamamasıyla benzeşir.Ancak oyunda söylediği rüyalarında olsa da yumurtalara ulaşacağı repliğini Matmazel ile bir gece bile olsa beraber olarak onun efendisi olabilme ve onu aşağılama mertebesine ulşamış olmasına bağlayabiliriz.

Oyunun sonlarına doğru aralarında geçen beraberlikten sonra kaçma planı açıldığında Julie’nin kendisine ait parası olmadığını söylemesi üzerine Jean’ın davranışlarındaki değişim çarpıcıdır.Julie duygularını ve aşkı sorgulamaya başlar ve Jean’ın kendisine yalan söylediğini farkeder.Jean ona hayatta aşkın ve sevginin yerinin olmadığını ve bu kendisine hayatın öğrettiğini söyler.Jean Julie’ye aynı gemide olduklarını söylediğinde, Julie’nin onunla aynı seviyeye indiğini ve artık kibar davranmasına gerek kalmadığını anlatmak istemektedir.

Julie bu aşamadan sonra mantıklı düşünmeye başlar ve farkındalığı uyanır.Ahlaki olarak kendini yargılar ve kendini sorgularken kimliğini de kazanmaya başlar.Julie aralarındaki sınıf farkının asılamazlıgına sıgınarak Kristin’i ve onun üstünden Jean’ı asagılamaya çalıstıgında, yasadıkları cinsel iliskiden güç alarak düsüsünü yüzüne vuran Jean’ın, hakaretiyle karsılasır. Julie, evli olmadıgı bir adamla cinsel iliskiye girmekle alt sınıfın da altına inmistir. Julie’nin düsüsü oldukça yüksek bir düşüştür.Daha önce Julie’nin emrinde bir hizmetkar olan Jean’ın Julie’yi orospu diye nitelendirip hakaret ederek toplumun en asagı seviyesine indirme gücünü kendinde bulabilmesinin nedeni; artık onun parası olmadıgını ögrenmesi, ve bu düşüşüdür.Julie bu noktadan sonra artık pişmanlık yaşayan bi birey haline gelir ve tanrıya canını alması için yalvarır Jean ise kendi konumunu korumak için onun ölüme gitmesini engellemeyecek kadar hırslı ve duygusuz bir karakterdir.Julie oyunun sonunda eylemlerinin sorumlulugunu üstlenip , kendi onurunu korumus, intihar ederek bir bireye dönüsmüs ve içinde yasadıgı çevreyi kabul etmeyip terk etmistir. Julie‘nin ölümü kendi tercihidir. Güçsüz olan yok olur ancak Julie güçlenip, kendisini saran kosulları terk ederek bu güç savasının içinden çıkmıstır.İntihar, Hristiyan inancında en büyük günahtır ve Tanrının verdigi canı ancak tanrı alabilir.Julie intihar etmeyi seçerek yazgıyı reddetmistir.

Kaynaklar:

Dünden Bugüne Tiyatro Düşüncesi – Sevda Şener

Yaşamın Kırılma Noktasında Dram Sanatı – Sevda Şener

Yaratıcı Mitoloji - Joseph Campbell

Othello – William Shakespeare

Rüyalar, Masallar,Mitoslar - Erich Fromm

Rüya Yorumları- Sigmund Freud

İncil

BAYRAK (Berkun Oya)

* Hemen söyleyeyim bu bir eleştiri değil oyunu okuduktan sonraki ilk notlarımdır.

Oyunu okumaya başlayıp birkaç sayfa ilerlediğimde gazetelerdeki 3.sayfa haberlerine benzettim gayet sıradan geldi olay ancak devamında son derece şaşırdım diyebilirim.Hiçbir karakterin ismi yok oyunda karakterler Adam, Kadın, Anne, Baba, Aşık şeklinde verilmiş, aralarındaki bağı da bu şekilde anlayabiliyoruz.

Oyunda, Adam bir cinayet işlemiştir ve anne, babasının yanına gelmiştir durum oldukça trajiktir anne çaresiz, arada kalmış, baba öfkeli ve şaşkın...İlerleyen sayfalarda annenin aklına o akşam Abi’nin eve geleceğini ama geciktiğini öğreniyoruz o sırada Adam, Abi’nin cesetle birlikte yolda olduğunu söyler.Cesedi bahçeye gömmek niyetindedir. Anne sinir krizi geçirir baba şaşkındır. Adam, babasına kendini haklı çıkaracak gerekçeler sürmek istese de ortada bilerek isteyerek işlenen bir cinayet vardır.Karısını öldürmüştür sebep ise karısnın onu bir başkasıyla aldatmış olmasıdır.En azından o öldürdüğünü zannetmektedir oysa olaylar oldukça farklıdır. Tam ne yapacaklarını düşünürken aileye çok daha kötü bir haber gelir.Bu haber Abi’nin yolda virajı alamayarak trafik kazası yaptığı ve yanındaki bayanla beraber öldükleridir.Abi’nin bunu bilerek, suçu üstüne alma ve trafik kazası süsü verme ihtimali düşünülüyor bu noktada.Bu haberi alınca anne kalp krizi geçirip ölüyor ve Baba’yı elinde bir kürekle bahçeyi kazarken görüyoruz.1. Perdenin 1. Tablosu bu şekilde sona eriyor.

Daha sonra oyun geriye dönüyor.1.Perde 2. Tablo.Adam’la Kadın’ın evi, Kadın yeni gelmiş ve evde bir ses kayıt cihazı buluyor Adam’la kavgalarını görüyoruz kadın ses kayıt cihazının aşığına ait olduğunu anlıyor ve kocasının aşığını öldürdüğünü düşünüyor.Adam durumdan habersiz, ses kayıt cihazının abisinin olma olasılığından bahsediyor ama kadın üzerine gidiyor aşıpıın fotoğrafını gösteriyor tanıyıp tanımadığını anlamak için.Adam kim olduğunu sorduğunda sevgilim diyor ve adam deliriyor kadının boğazına sarılıyor ve sonrasında öldüğünü zannederek evden çıkıyor abisine haber veriyor.

Abi , fazlaca içen, karısı aşığına kaçtığı için dengesini yitiren bir adam.2.Perde 1. Tabloda Abi eve girdiğinde kadını yerde görüyor onu kaldırmak istediğinde Kadın kendine geliyor ve kardeşinin onu öldürmek istediğini söylüyor sebebini ise o olmadığında aşığını eve getirip öldürdüğünü kanıtının da ses kayıt cihazı olduğunu söylüyor uzun süredir kayıp olan aşığının sebebinin bu olduğundan oldukça emin.Abi onu sakinleştirmeye çalışıyor ve kendi karısıyla ilgili durumlardan bahsediyor karısına çok aşık olduğunu ama terkedildiğini , boynunda karısının kolyesini taşıdığını öğreniyoruz.Kadın biraz sakinleştikten sonra kolyeyi farkediyor, yakıştıramıyor.Abi boynuna takmasını söylüyor tam evden cıkacakken Adam’ı aramak için, Kadın boynundan kolyeyi çıkarmaya calısırken Abi gelip onu kolyeyle boğarak öldürüyor ve kucağına alarak dışarı çıkıyor.

2.Perde 2. Tabloda oyun daha da önceye dönüyor.Aşık’ın, Kadın yokken Adam’la Kadın’ın evlerine geldiğini ve anahtarla girdiğini görüyoruz.Elindeki ses kayıt cihazına birtakım notlar alıyor romanıyla ilgili.O sırada Kadın arıyor uçağının 1 de ineceğini , kocasına daha gec diyeceğini söylüyor Aşık ona “seni su gibi özledim” diyor ve buluşmak için sözleşiyorlar.Telefon kapanır kapanmaz Adam’la Kadın’ın evindeki telefon çalıyor ve telesekreter devreye giriyor.Kadın’ın sesi; “ Cep telefonun yine kapalı saat 7 de iniyorum beni almana gerek yok ve seni su gibi özledim” Aşık son cümleyi duyunca hayli şaşırıyor ve rahatsız oluyor.Tam bu sırada kapının çalındığını ve sonra da anahtarın döndüğünü duyuyor saklanmak istiyor ama en uzak köşede duruyor öylece içeri giren Abi önce telefonda Adam’la konusuyor kapattıktan sonra evde birinin varlığını hissediyor ve karşı karşıya geliyorlar.Aşık kötü bir niyetinin olmadığını falan anlatıyor, Abi onun burda olduğundan Kadın’ın haberi olup olmadığını sormasıyla Aşık onun sandığından fazla şey bildiğini anlıyor.Abi, kardeşine karısının onu aldattığını önceden söylemiş zaten o an da eve gelmesinin sebebi de ayrıntıları konuşmak için.Sonunda Abi, adamı öldürüyor.

2.Perdenin 3. Tablosunda Abi telefonla konuşuyor.Konuştuğu kişi babası, bunu da annesinin yanından uzaklaşmasını söylediğinde anlıyoruz.Önemli bir şey konuşmak zorunda olduklarını söylüyor ağlamaklı bir şekilde.

2.Perdenin 4.Tablosunda yani sonunda, Abi ve Baba’yı çiftlikte görrüyoruz. 1.Perde 1.Tablonun sonundaki gibi Baba elindeki kürekle çukur kazıyor, Abi çömelmiş ellerini başının arasına almış yanlarında da Aşık’ın cansız bedeni yatmakta.

Buradan hareketle oyunun başına dönüyoruz ve Baba’nın, Anne’nin ve Abi’nin ölümünden sonra Aşık’ın cesedini çıkardığını anlıyoruz.Oyunu çok zekice buldum, sahnede izlemeyi gerçekten çok isterdim umarım önümüzdeki sezon oynarlar tekrardan..

Hizmetçiler (Jean Genet)

Genet'nin Kemikleri Sızlıyor.

Muhsin Ertuğrul’un anısına düzenlenen 25. Genç Günler kapsamında 17 Mayıs’da Üsküdar Kerem Yılmazer Sahnesi’nde Genç Tiyatro’nun sahnelediği Jean Genet’in Hizmetçiler adlı oyununu izledim.İzledim diyorum ama oldukça acılı bir süreçti, zaman zaman gözlerimi açık tutabilmek için kendimle savaştım diyebilirim.

Bana en sevdiğim yazarı ve oyunu sorsalar kesinlikle Jean Genet ve Hizmetçiler’idir.Hizmetçiler oyununu da daha önce defalarca okumuş, çözümlemiş ve oynamış biri olarak avangard söylemin bu denli klasikleştirilmiş üstelik bir de yanlış çözümlenmiş bir halde sunulmasını çok ama çok üzüldüm.Bu kadar güzel bir metin ancak bu kadar kötü oynanabilirdi.

Dekordan bahsetmek istiyorum öncelikle; sahnede zannediyorum ki, Şehir Tiyatroları’nın büyün kostümleri asılı duruyor.Bir sürü askılıklar, kocaman bir sandık, küçük kutular...Bu kadar şeyin arasında sahneye çıkan iki genç bayan neredeyse görünmüyor.Müzik yüzünden seslerini duymakta imkansız denilebilir.Solange’ı oynayan oyuncu yine biraz toparlıyor diyebilirim ancak Claire oldukça silik kalmış.Hanımı oynayan oyuncuysa ezber atmaktan öteye gidemedi.Oyunun sonunda rejinin ekip çalışması olduğunu söylediler oysa ki biz reji falan görememiştik.Bir de son sahnede Claire hanım rolünü oynarken zehirli ıhlamuru içme esnasında fincandan yüzüne yansıyan yeşil ışık çocuk oyunu izlenimi yarattı.Başlarında da zaten sanki komedi oyunuymuş gibi bir başlangıç yapılmıştı yani kısacası aslında ilk dakikalarda gidişat belliydi.Kostümler ayrı bir fiyaskoydu madem bu kadar klasikleştirilmiş o zaman tam dönem elbiseleri kullanılsaydı.Hanımın üzerindeki garip taşlarla süslü ucuz görünümlü kostüm itici ötesiydi üstelik zaten uzun boylu ve incecik olan oyuncunun sanki ortadan kırılacakmış gibi görünmesine sebep olmuştu.Estetik olan hiçbir şey yoktu.Solange’ın gereksiz kamburluğu, Hanım’ın ellerini kullanamaması ve abartılı oyunculuktan kaynaklanan yapaylık, yapaylık ve yapaylık...Solange’ın Claire’in ensesinde sigara söndürdüğü sahnenin gerçekten uzaklığı da bahsetmem gereken diğer bir konu.

Neyse...

Ne yazık ki oyun hakkında söyleyebileceğim tek iyi şey yok oysa ki çok büyük umutlarla gitmiştim izlemeye.Benim için çok büyük bir hayal kırıklığıydı.Birkaç hafta önce yine Kerem Yılmazer’de izlediğim Kafka’nın Dönüşüm adlı oyunu da aynı hisleri uyandırmıştı ben de yani Kerem Yılmazer Sahnesi’nde pek iyi anım yok gibi...

Bir Delinin Hatıra Defteri (DT) (Nikolai Gogol)

Oyunu yeni açılan Üsküdar Tekel Sahnesi’nin Stüdyo Sahnesi’n de izledim.Salona girdiğimiz an da etrafı kaplayan yoğun bir sis bulutu vardı, herkes istediği yere oturabiliyordu ve seyyirci kapasitesi 150 kişiydi.

Seyircinin ortaladığı sahnede bir vinç ve sarkan ayaklar...Oyun başlamadan 25 dakika önce girdiğimizi düşünürsek oldukça erken gelmiş ve yerini almıştı Erdal Beşikçioğlu.Daha önceden 10 kere falan Metin Zakoğlu yorumuyla izlediğim ve onun bir çeşit kendini geliştirme projesi olarak kabul ettiği Bir Deli’nin hatıra Defteri’ni çok daha farklı bir yorumla izlemek beni oldukça heyecanlandırdı.

Oyun elektronik olarak oynanmış efektli bir anonsla başladı...

Çevresinde sürekli aşağılanıp alay edilen sıradan bir devlet memurunun platonik aşkı olan burjuva kızının bir asilzadeyi sevdiğini öğrenmesiyle yıkılması ve hedef değiştiren hayallerinin, soylu bir beyzade hatta kral olmaya yönelmesi ve delirerek "İspanya Kralı" olmuş bir halde, akıl hastanesine kapatılmasını konu alan oyunda Erdal Beşikçioğlu’nun performansı ve yüksek enerjisi inanılmaz.Oyun boyunca seyircinin, 360 derece dönen vincin üzerinde sürekli atlayıp, zıplayan oyuncudan gözlerini alamaması gayet normal.Zaman zaman düştü düşecek korkusuna kapıldığımız da olmadı değil ama oldukça ilgi çeken ve ayakta alkışlatan oyun sezon boyunca izlediğim en iyi oyunlardan biriydi kesinlikle.

Oyundaki olumsuzluklardan bahsetmek gerekirse, hed setle oynanması çok ama çok gereksizdi gerçi bunun vincin sesi dolayısıyla kullandıklarını düşünüyorum ama yine de çok rahatsız ediciydi zaten oyunun 20. dakikasında bozuldu ve kapatıldı sonra düzeltildi ancak 45. dakika da tekrar bozuldu.Vincin oyun boyunca sürekli hareket etmesi dolayısıyla da mekandaki ses fazlalaştı bir de seyircilerin oturduğu koltuklar vardı ki, neredeyse nefes bile almamak gerekiyordu çünkü en küçük harekette korkunç bir ses çıkarıyordu.Seyirci de bilinçsiz ve oldukça kötü bir seyirci olunca sesler iyiden iyiye arttı ve orta çaplı bir sinir krizi geçirmeme sebep oldu.

Bu olumsuzluklar tabii ki oyunu gölgeleyemedi ve Bir Delinin Hatıra Defteri sezonun en iyi oyunlarından biri, Erdal Beşikçioğlu’da mutlaka izlenmesi gereken bir oyuncu olarak hafızama kazındı.

Sokrates'in Son Gecesi (Stefan Tsanev)

“Sokrates olmak ne güzelmiş be!”

Sokrates’in Son Gecesi oyununda, Sokrates'in zindanda ölümü beklerken geçirdiği son saatlerini izliyoruz.Filozof ölüme yaklaşırken, yanında ona zehri içirecek olan Gardiyan' ı görüyoruz. Gardiyan, Sokrates'i öldürmeden önce, onunla konuşan son kişi olmanın verdiği avantajları kullanmak istiyor. Sokrates'in Atina demokrasisi ve ölümle alay eden düşüncelerini tartışmaya açarak, büyük savunmasını dinlemeyi son gecesinde neler söylediğini tüm insanlığa sunmayı ve böylelikle Sokrates'le konuşan son kişi olarak tarihte yer almayı düşünüyor. Sokrates, doğmatik felsefesiyle Aristo tarafından ölüme sürüklenişini Gardiyan'a anlatıyor ama belli bir süre sonra sistemin adamı olan Gardiyan, Sokrates fikirlerinden etkilenerek kendi felsefesini ortaya koyuyor. Sokrates'e göre, Gardiyan'ın onu öldürmesi bile büyük bir erdem ve doğru insan olmak anlamına geliyor. Çünkü verilen bir işi kusursuz yerine getirmek Sokrates düşüncesinin temelini oluşturuyor. Konuşmalar, düşünce tartışmalarını, birbirinden bağımsız fikirleri ortaya çıkarıyor. Zindanda ölümü bekleyen bir düşünür ve onu ölüme yollayacak kişi arasındaki düşüncelerin oluşturduğu saydam bir zincir...

Demokrasi, adalet, savaş, tutsaklık gibi kavramların mükemmel bir şekilde ele alındığı oyunda Sokrates ile Gardiyanın yer değiştirdiğine; mahkumun Gardiyan, Gardiyanın da mahkum ama sonuçta her ikisinin de kaybeden olmaktan öteye gidemediğini görüyoruz. Oyuncular bir harika zaten...Mehmet Ali Kaptanlar’ın agresif ama esprili duruşu, Mustafa Uğurlu’nun karmaşası ve Melek Baykal’ın korumak için tavırları o kadar güzel yansımış ki sahneye...Tempolu ve zor bir oyunu,ilgiyi dağıtmadan ve kesinlikle seyirciyi sıkmadan harika bir şekilde izleyiciye aktarıyorlar. Oyunun kendisi kadar sorgulattığı kavramlar ve sorgulatma biçimi de uzun süre etkisini sürdürtecek gibime geliyor.Oyunda tek bir dekor var; büyük kare bir platform ve üzerine girip çıkan demir çubuklar. Hem sahnedeki hareketler özellikle demir çubukların yer değiştirmesi ve diyaloglar bazen o kadar hızlı ki, bir şey kaçırmamak için oldukça dikkatli izlemek zorunda kalıyor insan. Zoraki bir diyalog ya da hareket söz konusu değil. Baştan sona iilgi çeken özellikle Sokrates’in karısının (Melek Baykal) da katılması ile temponun yükseldiği güzel, etkileyici, sorgulatıcı bir oyun.

Melek Baykalın’ın Gardiyan (Mustafa Uğurlu) ile olan sevişme sahnesi bence oldukça başarılıydı. Buradaki “ileri, geri!” lafları Sokrates’in gardiyanlar gibi “ileri, geri” yürümesiyle eş zamanlı olarak verilmiş.Yani Karısıyla gardiyanı orada sevişip Sokrates’e ileri geri diye bağırırken Sokrates’de hücresinin önünde ileri geri yürümekte! Sonrasında gardiyanın “Sokrates olmak ne güzelmiş be!” diye bağırması son derece ironik ve güzeldi kısaca harika bir sahneydi.Unutmadan söylemek gerekirse oyundaki en etkileyici noktalardan biri; “Jimnastik kursuna gideriz orda bir tane jimnastik hocası var diğer tarafta da çok kalabalık ve jimnastik konusunda uzmanlığı olmayan halk toplanmış iki tarafta yapacağımız hareketleri söylüyor. Hangi tarafa uyarız? Eğer uzmanın dediğini yaparsak demokrasiye, inanmıyoruz demektir “ kısmıydı.

Demokrasi kavramını kendi içimizde tartışmak ve gerçek, geçerli doğrunun ne olduğunu kavramak,en önemlisi aklın insanlık tarihine yön veren düşüncelerini görmek açısından oldukça iyi işlenmiş ve sahnelenmiş harika bir oyundu.

Kadın Oyunları (Dario Fo - Franca Rame)

Franca Rame ve Dario Fo’nun Kadın Oyunları’nı geçtiğimiz hafta Mimar Sinan Üniversitesi Tiyatro Kulübü’nden izledim. Oyuna büyük beklentilerle gitmediğim halde izlediğim “gösteri” oldukça hayal kırıklığı yarattı bende.

Tecavüze Uğrayan Kadın ile başlayan oyun, Alice, Ulrike, Akıl Hastası Fahişe, Medea, İşçi Kadın ve Yalnız Kadın ile devam etti. Tecavüz tam anlamıyla fiyaskoydu.Ne anlattığı, nasıl bir yaşanmışlıktan bahsettiğinin farkında değildi oynayan arkadaş (Merve Elitez).Evet tiyatro öğrencisi değildi belki ama aylardır bu oyun üzerine çalışan biriydi ve bu kadar güçlü bir olayın gündelik bir olaymış gibi sıradan anlatılması oldukça rahatsız ediciydi.Bu özellikle mi yapılmış acaba diye kendime sormak istedim ama ne yazık ki öyle bir durum değildi.Tam anlamıyla hayatımda izlediğim en kötü Tecavüz idi diyebilirim. Akabinde sahneye çıkan Alice ( Deniz Tarı) için yapılan reji çok başarılıydı ancak Alice’in ikiye bölünen karakterilerinden birinden kullandığı zorlama ses çok itici ve korkutucuydu.Oyundaki en başarılı kişi Ulrike’yi canlandıran Merve Conker idi.

Oyunun rejisi hatırı sayılacak cinstendi.Özellikle yukarda da bahsettiğim gibi Alice’e yapılan çarpıcı reji ve İşçi Kadın’ın rejisi oldukça dikkat çekiciydi.Müzikler çok daha iyi olabilirdi.Işık fazla sıradandı.

Oyunda kadınlara rejide destek veren erkekler de bir buçuk saat içine, kadın olmanın ne demek olduğunu, acı ama gerçek bir dille sığdırmaya çalıştılar.Bir buçuk saat süren bu oyunda elden geldiği kadar bir şeyler anlatmaya çalışan Tiyatro Kulübü gençlerinin emeğine sağlık ancak çok daha iyi olabilirdi.Umarım oyun tekrar sahnelendiğinde eksikler tamamlanmış olur.

Kral Dairesi (Toby Wilsher)

Temposu sürekli yüksek olan bu güzel oyunda oyuncuların coşkusu salonu anında sarıyor.İngiliz yönetmen Toby Wilsher'in yazıp sahneye koyduğu Kral Dairesi seyirciyi alıp götüren cinsten.

Oyunun konusu , üç ayrı çiftin balayını geçirmek üzere aynı otelin aynı dairesini kiralamasıyla başlar. Bilgisayar bozulduğu için Otel Müdürü, Müdür Yadımcısı ve Belboy kral dairesini üç ayrı çifte birbirlerinden habersiz kiralamıştır durum ortaya çıkınca olaylar da iyice karışır. Farsın olanaklarıyla oldukça iyi buluşmuş olan oyun sonuna dek bir saniye bile dikkat dağıtmadan kendini izletiyor. Gerek oyunun süresi, gerek sahne üzerindeki ritm, gerek oyuncunun içsel ritmi selama kadar devam etmekte.Yönetmenin yorumu oldukça başarılı zaten kendi yazıp yönettiği için her şey kusursuz görünüyor. Neredeyse tamamen sözsüz oynanan bu oyun tam anlamıyla bir zeka ürünü. Oyunda üç karakter ( Müdür, Yardımcısı ve Belboy) dışında diğer oyuncularda masklar bulunmakta ve her maskın ayrı bir ifade taşıyor o kadar başarılı ki her tipin karakterini yansıtıyorlar.Damadın ceketine iliştirilmiş paralar ve “saf” karısı Kral Dairesi`nin ilk çifti.Önce anne ve babası görünüyor. Damat ve gelin çekingen , anne her gördüğünü aşırır cinsten, baba sessiz sedasız... Özellikle annedeki maskın ifadesi mükemmel!Ardından üst gelir sahibi oldukları belli olan ikinci çift akabinde başka tuhaf bir çift geliyor odaya ve üçüncü çiftin maksatlarının iyi olmadığı ilk anda hissedilir. Bu üç çift birlikte geçirdiği bir gün onlar için olduğu kadar, kendilerine hizmet etmek durumunda olanlar için de hayli yorucu geçer. Balkon, oda, banyo ve genişçe bir salondan ibaret olan Kral Dairesi`ne üç çift taksim edilir. Servis aksamadan(!) devam eder. Ta ki üçüncü tuhaf çiftin maksatlarının ortaya çıktığı ana kadar... Oyunda perdenin arkasından yapılan “ışık sahnesi” oldukça başarılıydı ve kahkahalarla karşılığını aldı.Diğer başarılı sahnelerden biri ise müdür,yardımcı ve belboyun ne yapacakları hakkında masada yaptıkları toplantı sahnesiydi bu sahnede masa yan olarak seyirciye doğru dik bir şekilde oyuncular da yatar vaziyette ancak seyirci tarafından sanki tepeden izleniyormuş izlenimi yaratan bu görüntü çok zekice ve etkileyiciydi.Müdür Yardımcısı’nı canlandıran Elif Erdal’ın enerjisinin kesinlikle görülmeye değer olduğunu düşünüyorum.Özellikle müzik eşliğinde oldukça hızlı bir şekilde titreyip oyuncak bebek gibi bacakları açık yere düştüğü bir sahne var ki gerçekten mükemmel...Aynı şekilde Otel Müdürü’nü canlandıran Fikret Urucu da hakrikalar yaratıyor.Oyunda ki absürd ögeler farklı bir hava katmış.Olmadık yerlerde birdenbire olta çıkması gibi...Unutmadan, oyundaki danslarda çok ama çok başarılı, Fikret Ucuru yine izleyenler güldürmeyi başarıyor.Kısaca söylemek gerekirse, Kral Dairesi, sözü en aza indirmiş, masklar ve beden diliyle ilerleyen ve tiplerle yol alan bir tiyatro anlayışının en güzel örneği olmaya aday diyebilirim ve tekrar tekrar sıkılmadan izleyebileceğim harika bir oyundu emeği geçen herkesin ellerine sağlık gerçekten.

Deri Ceket (Stanislav Stratiev)

Oyuna geliyosunuz...Oyuna gelmenize beş dakika var, sayın seyirciler; dikkat dikkat oyuna gelmeyin.

Bir şeyler hep aynı, bir şeyler hep değişiyor.Değişiyor ama ne yazık ki gelişmiyor...Değişen mevkiler, aynı kalansa güdülmeye mahkum olan ve bol süt, yün vb. Veren sevimli koyunlar.Yani toplum, yani biz.

Oyun, deri ceketinin tüylerinden memnun olmayan bir dilbilimcinin (Yiğit Sertdemir) arkadaşlarının tavsiyesiyle ceketini kırptırmak için koyun yünlerinin kırpıldığı yere gitmesiyle başlar.Çünkü kimse ceketin tüylerini kırpmak istememiştir hatta gittiği berber bile onu deli zannederek kapı dışarı etmiştir kendisi de beceremeyince çareyi buraya gitmekte bulur.Prosedür gereği deri ceket “özel koyun” olarak kaydedilir. Dürüst ve doğruluğa önem veren bi karaktere sahip olmasına rağmen dilbilimci, önerilen bu “özel koyun” çözümüne biraz esprili bakar ve ikna olur. Ama bir süre sonra devlet kayıtlarına koyun sahibi olarak geçer ve devlet sahibi olduğu koyunun vergisini ödemesini ister. Dilbilimci, bu yanlışlığı düzeltmek için uğraşmaya başlar. Ancak bürokrasi, kayıtlarda bir koyun sahibi göründüğü için vergi almakta kararlıdır. Dilbilimciye önce memurlar daha sonra da arkadaşları vazgeçmesini, vergiyi ödemeyi kabul etmesini ve bu işten kurtulmasını söylerler ancak hayatını doğruluk üzerine kurmuş dilbilimci bu yanlışlığı düzeltmeye kararlıdır…

Oyun bürokrasinin ironik yanlışlıklarını gösterirken aslında bütün bu sorunların kaynağını işaret ediyor; insanı. Çaba sarf etmek, sorumluluk almak yerine “bir kereden bir şey olmaz” diyerek “işi idare eden” halk, giderek “koyun”laşmaktadır.

Arif Akkaya’nın efektler, animasyonlar, grafiklerle desteklediği rejisini gerçekten çok güzel. Oyunda karakter isimleri ve ülkeden bahsedilmiyor, böylelikle evrensel bir bürokrasi eleştirisi sağlanmış.

Karakterlerin sorunun çözümü için başvurdukları memurları Hikmet Körmükçü oynuyor. Bürokrasinin üretmek istedeği aynı tip insan modelini tüm memurları aynı kişinin oynaması sayesinde son derece etkileyici bir şekilde görüyoruz.Hikmet Körmükçü memurun psikolojik durumunu ortaya koyarken seyirciye bunu esprili bir sekilde harika ifade ediyor özellikle çalan telefonu açıp konuşmadan kapatması oldukça etkileyici ve gerçek.

Dilbilimci rolünde Yiğit Sertdemir çok başarılı ve enerjisi de oldukça yüksek.Çok beğendim.Dilbilimcinin çocukluk arkadaşları olarak Cengiz Tangör ve Can Ertuğrul’u izliyoruz. Arkadaşlarının yanında, ona destek olmaya çalışan bu ikili iyi niyetli ama zayıf, bürokrasi karşısında pes eden insanları ortaya koyuyorlar. Bu iki karakter üzerinde çoğumuzun kendinden bir şeyler bulacağı şüphesiz. Örneğin, Can Ertuğrul pes eden insanı yansıtıyor, mücadele etmek yerine sıradan olmayı seçiyor.Cengiz Tangör dilbilimcinin doğruluktan vazgeçeceğini görmek için ısrarla yanında duruyor ve oyun sonunda belki de en acı darbeyi vuruyor.

Ertuğrul Postoğlu, eğlenceli bir karakter. Asansörde mahsur kalmasına rağmen asansör teknisyeninin işten ayrılmış olması sebebiyle “benim görevim değil” diyerek hiç kimsenin kurtarmak için uğraşmadığı bir adamı canlandırıyor. İlk bakışta çok absürd geliyor olsa da aslında insanlığın bürokrasi karşısındaki kabul edişini, kendini avutuşunu, hayatın her şeye rağmen akışını eğlence ile süsleyerek ortaya koyuyor. Yeliz Gerçek bir memur olarak çalıştığı devlet dairesinde yıllarca konuşmadan çalışmıştır ve kimsenin ilgisini çekmemiştir suskunluğu zaten önemli olan tek şey işlerin ilerleyişidir.Duygular vedüşünceler önemli değildir önemli olan yegane şey prosedürlerdir. Ancak, dilbilimcinin anlattığı hikayesi apaçık gerçekken herkese çıkarılan güçlüklerin ona da çıkarılmasını hazmedemez ve sonunda konuşur, isyan eder. Görevinden ayrılarak dilbilimciye yol arkadaşı olur.

Oyunun dekoru muhteşemdi.Gamze Kuş’un harika tasarımı olan hareketli kapıların insanın üzerine üzerine gelmesi bürokrasinin boğucu ve sıkıcı gerçekliğini yansıtıyordu.Müziklerde oyunu başarılı bir şekilde tamamlıyordu.

Oyun başlangıcında ve arasında yapılan “Oyuna geliyorsunuz, oyuna gelmenize beş dakika var.” Ve oyun sonundaki “Oyuna gelmeyin” anonsları nı çok akıllıca ve etkileyici buldum.

Bazı sahnelerin çok çabuk geçiştirilmesi dışında bir eleştirim yok Deri Ceket ile ilgili.Örneğin; Dilbilimcinin “Ben koyun olmadan kurtulmayı deneyeceğim” ve “ Koyun değilim ben” repliklerinin bulunduğu ve psikolojik travma geçirdiği sahneler biraz daha sindirilebilirdi.

Bunun dışında mutlaka izlenmesi gereken bir oyun ve ilerleyen günlerde bir kez daha izleyeceğimi düşünüyorum.

Dönüşüm (Franz Kafka)

Haydi Kafka'yı Yakalım!

Dönüşüm oyununun afişini Kerem Yılmazer Sahnesi’nin kapısında ilk gördüğümde “Hemen bu oyunu izlemeliyim” düşüncesi sarmıştı benliğimi ve hemen ertesi günde büyük umutlarla gideceğim oyunun biletini almıştım.Sonuçta Kafka idi bu ve oyunlaştırılmış olması son derece ilginçti üstelikte türkçe bir yorumla!

Herneyse...

Oyuna gittiğim akşam kapıdan aldığım kitapçıkta – ki bu kitapçık son derece süslü idi- “Değişim Üçlemesi” yazıyordu.Önce tereddüte düştüm acaba bu bir üçleme miydi ve ben en sonuncusuna mı gelmiştim bilmeden...Kitapçığı açtığımda bambaşka bir tereddüte düştüm ilk sayfasında “Benim Arkadaşım Yok” isimli bir çocuk oyunu görülüyordu “Değişim Üçlemesi 1” olarak ve 2. Sayfa da ise “Her şeyin Bir Sınırı Var” isimli bir gençlik oyunu üçlemenin 2.si olarak ve son olarakta “Dönüşüm”ü gördüm. Hemen uyarlayan Ümit Denizer ve yöneten Turgut Denizer hakkında bilgi veren sayfaları açtım.İkisi de çoğunlukla çocuk hikayeleri yazan ve çocuk oyunları yapan kimselerdi. İyiden iyiye korkmaya başladım sanırım bir çocuk oyunundaydım!

Neyse ki yanımda arkadaşım beni rahatlattı ve oyuna girdik...

Tanrım...Bu ne bitmek bilmeyen bir çileydi...Üzülerek söyleyeceğim ki hayatımda zamanımı harcadığım için bu kadar üzüldüğüm başka bir durum oluşmamıştır herhalde.Evet çocuk oyunu değildi ancak benim de bizzat içinde bulunduğum çocuk oyunları kadar bile çekici,etkileyici ve özenli değildi.Şehir tiyatrolarında tam bir fiyasko olarak adlandırabileceğim bu oyunun ilerleyişinden bahsetmek istiyorum biraz – ki estetik duygulardan tamamen uzak, itici, sıkıcı, anlamsız- bir 55 dakika...

Oyun başlıyor, sahnenin ortasında Eminönün’de 15 TL’ye satılan hareketli , arkasındaki düğmeye basıldığında kahkaha atan tüğlü bir oyuncak ne olduğu belirsiz...Ve Gregor Samsa çıktı ortaya,sonra ailesi, büyük patron, kiracılar, temizlikçi kadın...Oyuncuların hepsi “tiyatrocuyum ben o halde neden diyaframdan konuşmayayım ve bunu insanların gözüne sokmayayım” düşüncesini benimsemiş olmalı ki son derece yapay , alık , anlamsız ve iticiydiler hele Gregor’un sevgilisini ve ilerleyen dakikalarda kiracılardan birini oynayan bir bayan vardı ki ismini hatırlayamıyorum sinirlerimin laçka olmasına tek başına yeterliydi.Ses tonu katlanılacak gibi değildi.Oyunun birkaç yerinde oyuncular tarafından eş zamanlı söylenen “Sen ne biçim insansın Gregor?” cümlesi o kadar yavan o kadar basit durmuştu ki bir an gülmemek için kendimi tuttuğumu hatırlıyorum net olarak. Dekor diye bir şey yok zaten o yüzden bahsetmek gereksiz.Sırıkların üzerinde olan insanlar onların üstünde durmak için çaba harcamaktan mimiklerine jestlerine hakim olamadılar bir türlü.Tüm oyunu o sırıklar üzerinde oynatmak ne akla hizmetti...(Oyunun bu kısmında “evet bu bir çocuk oyunu” dedim) Gregor ‘un ayaklarının oyunun neredeyse tamamında çıplak olması tam bir felaketti bu kadar kötü bir görüntü daha olamazdı...Estetik sıfır! Gerçi oyundaki en iyi oyuncu olarak nitelendirilebilecek tek kişi de Gregor’u oynayan oyuncuydu. Oyun bittiğinde – ki bittiğini de zar zor anladık- oyuncuların “ ne oldu biz ne yaptık” şeklinde anlamsızca sahnede kalması , artık öldük biz dercesine bitmiş olan enerjileri (oyunun başında da varolan bir enerji yoktu ya) oyunun tamamına yayılan “bitse de gitsek” halleri ve oyunun bittiğini bildiren “oh be gidelim de dinlenelim” ifadeleri bana 55 dakikamı boşa harcadığımı iyice kabullendirdi. Otomatik bir biçimde alkışlarken salonda çıt çıkmadığını farkettim arkama dönüp baktığımda insanlar usul usul çıkıyorlardı.Yani alkışsız bir son buldu Şehir Tiyatroları’nın Dönüşüm’ü...

Kafka’yı okumuş herhangi birinin, tiyatroyla ilgilenen kişilerin bu oyunu izlediğinde o salondan mutlu ayrılabileceklerini kesinlikle ummuyorum.

Oyundaki sahneler birbirleri ile bağlantılı değil... Akıcı değil.. Bakış açısı bulanık.
Ön ve son oyunda yönetmen kendini gereksiz bir biçimde ortaya atmış ve sanki kendisi gibi düşünülmesini istiyormuş izlenimi yaratmış.Seyirciyi hiçe saymış ve bu şekilde de “Kafka ruhunu” yok etmiş.Oyun rahatsız edici epik biçemle başlayıp dramatik olarak son buluyor bu da oldukça kafa karıştırıcı.

Eserdeki felsefenin derinliğine rağmen uyarlamanın çelimsizliği yüzünden çocuk oyunu bile olamayacak bir biçimde sahnelenmiş bu oyun üzerine bu kadar yazılması bile gerekmeyen bomboş bir 55 dakika yaratmaktan öteye gidememiştir bence.Böcek insanın iç seslerle anlatılan düşünceleri saldırgan bağrışmalarla harcanmış ve çok iyi bir fırsat kaçırılmıştır.Böyle olunca da dekor kostüm,müzik,ışık gibi diğer öğelerin kendi başlarına bir anlamı kalmamış.
Üç tarafı siyah perde ile kapatılmış; arkadan gelen ışık gelsin diye perde yırtılarak yerleştirilen bir spot ile ışığın yansıtıldığı oyunda böceğe giydirilen saçma sapan yelek çok yavan kalmış. Diğer dekor parçaları da ,Gregor’un satıcı olmasını vurgulayan abartılı büyüklükte tahta bavul ve içinden çıkan sahneyi kapatan büyük örtü , kumaş örnekleri ve üstünde yürünen sırıklar, bastonlar…

Elle tutulur ve affedilir hiçbir yanı yok, bu oyunu izlediğim için çok ama çok pişmanım.Resmen seyirciyle dalga geçilmiş.

Kafka’nın, eserlerinin yakılmasını istemesini şimdi çok daha iyi anlıyorum; demek ki bu şekilde yanlış yorumlanıp kişilere de bu şekilde anlatılmasından korkmuş.Evet evet... çok haklıymış.

Bir varmış, Bir yokmuş.Bir; belki de hiç olmamış...

17 Aralık 2010 Cuma

28 Mart 2010 Pazar

tek nefes

24 Mart 2010 Çarşamba

"Öyle işte"

3 Şubat 2010 Çarşamba

30 Ocak 2010 Cumartesi

15 Kasım 2009 Pazar

6 Kasım 2009 Cuma

çilek tadındayım bu aralar..

"nevi şahsına münhasır kişilik"

gerçekten!

ebeleyenler

Söyledim gitti!

Matmazel Julie ve Göstergebilim ( August Strindberg)

BAYRAK (Berkun Oya)

Hizmetçiler (Jean Genet)

Bir Delinin Hatıra Defteri (DT) (Nikolai Gogol)

Sokrates'in Son Gecesi (Stefan Tsanev)

Kadın Oyunları (Dario Fo - Franca Rame)

Kral Dairesi (Toby Wilsher)

Deri Ceket (Stanislav Stratiev)

Dönüşüm (Franz Kafka)

Bir varmış, Bir yokmuş.Bir; belki de hiç olmamış...

17 Aralık 2010 Cuma

28 Mart 2010 Pazar

tek nefes

24 Mart 2010 Çarşamba

"Öyle işte"

3 Şubat 2010 Çarşamba

30 Ocak 2010 Cumartesi

15 Kasım 2009 Pazar

6 Kasım 2009 Cuma

çilek tadındayım bu aralar..

"nevi şahsına münhasır kişilik"

gerçekten!

ebeleyenler

Söyledim gitti!

Matmazel Julie ve Göstergebilim ( August Strindberg)

BAYRAK (Berkun Oya)

Hizmetçiler (Jean Genet)

Bir Delinin Hatıra Defteri (DT) (Nikolai Gogol)

Sokrates'in Son Gecesi (Stefan Tsanev)

Kadın Oyunları (Dario Fo - Franca Rame)

Kral Dairesi (Toby Wilsher)

Deri Ceket (Stanislav Stratiev)

Dönüşüm (Franz Kafka)

Abone Ol: